70 Tổng các xét nghiệm

 Xét nghiệm Creatinin- tình trạng hoạt động của thận

Xét nghiệm Creatinin là một trong số những xét nghiệm cần thiết và quan trọng cho các bệnh nhân mắc bệnh liên quan tới thận. Nếu người bệnh không hiểu rõ các chỉ số về Creatinin sẽ không biết chính xác và chắc chắn về tình trạng thận của mình hiện tại và dễ sử dụng sai thuốc hoặc có cách hiểu sai lệch về bệnh tình của mình. Do đó, xét nghiệm creatinin là một trong những xét nghiệm chức năng thận cần thực hiện để chẩn đoán tình trạng suy thận và có các biện pháp chữa trị thích hợp.

Định nghĩa xét nghiệm Creatinin

Khi người bệnh đến thăm khám tình trạng thận của mình sẽ được yêu cầu làm một vài thủ tục và một số những xét nghiệm để hiểu sâu về bệnh tình của bệnh nhân là không thể thiếu.

  • Creatinin là sản phẩm của sự thoái hóa creatin trong các cơ, được thải hoàn toàn bởi thận và là chỉ số phản ánh chính xác chức năng của thận. Creatin giữ vai trò quan trọng và giúp tạo ra nguồn năng lượng cho hoạt động của các cơ, Creatin thoái hóa sẽ chuyển hóa để tạo thành Creatinin. Khi chúng không được cơ thể tái hấp thụ ở ổng thận thì nó sẽ phản ánh chính xác tình trạng hoạt động của thận. Creatinin trong cơ thể có nguồn gốc ngoại sinh từ nguồn thức ăn cung cấp và nguồn gốc nội sinh được tổng hợp từ gan. Một phần lớn Creatinin thì được dùy trì ở một mức ổn định trong cơ thể.

Nồng độ creatinine bình thường:

Ở người trưởng thành, nồng độ Creatinin bình thường là:

  • Nam: từ 0.6 đến 1.2 mg/dl ( tức là 53- 106 mmol/l).
  • Nữ: từ 0.5 đến 1.1 mg/dl ( tức là 44- 97 mmol/l).

Nếu ở trẻ em - Creatinin trên 2mg/dl và ở người lớn trên 10mg/dl thì cần phải chạy thận nhân tạo (vì chức năng lọc của thận lúc này của họ không còn hoạt động tốt nữa).

  • Do Creatin là một phân tử giữ vai trò rất quan trọng trong việc tạo năng lượng của cơ nên chúng ta nên kiểm tra nó đều đặn theo chu kỳ để đảm bảo có một sức khỏe tốt nhất. Nhờ đó, nó cũng giúp ta biết tình trạng hoạt động của thận để có các biện pháp điều trị và duy trì nó hoạt động tốt hơn tạo ra nhiều năng lượng để chúng ta hoàn thành tốt công việc.

Khi nhận được kết quả phân tích đánh giá từ xét nghiệm,căn cứ vào đó bác sĩ sẽ đưa ra được những phương pháp điều trị phù hợp và những lời khuyên hữu ích cho từng bệnh nhân.

Khi nào cần đi xét nghiệm Creatinin

Như đã đề cập ở trên, xét nghiệm Creatinin cần thiết không chỉ đối với các bệnh nhân có bệnh lý về thận mà bất kì ai cũng có thể và nên làm xét nghiệm này giống như khi đi khám sức khỏe tổng thể để hiểu và biết cách khắc phục tình trạng thận của mình. Ngoài ra, có một số triệu chứng và dấu hiệu cho thấy chức năng của thận đã dần bị suy giảm như:

  • Mệt mỏi, thiếu tập trung, chán ăn, hay mất ngủ
  • Sưng hoặc phù, nhất là ở vùng quanh mắt hay trên mặt, bụng, đùi hay mắt cá chân
  • Nước tiểu nhiều bọt, có máu, hay có màu cà phê
  • Giảm lượng nước tiểu
  • Vấn đề về đi tiểu, chẳng hạn cảm giác nóng rát khi tiểu hay có dịch tiết bất thường trong khi tiểu, hay có sự thay đổi về thói quen đi tiểu, như là hay tiểu về đêm
  • Đau vùng hông lưng, bên dưới khung sườn, gần vị trí của thận
  • Tăng huyết áp

Bên cạnh đó, bạn thực hiện xét nghiệm Creatinin nhiều hay không cũng phụ thuộc vào tình trạng bệnh hiện tại và mức độ tổn thương thận của bạn, một số lưu ý như:

  • Nếu bạn bị đái tháo đường tuýp 1 hay tuýp 2, bác sĩ của bạn có thể khuyên bạn thực hiện xét nghiệm này ít nhất một lần mỗi năm
  • Nếu bạn có bệnh thận, bác sĩ có thể khuyên bạn thực hiện đo nồng độ creatinin thường xuyên để theo dõi tình trạng của bạn
  • Nếu bạn có bệnh lý có thể gây ảnh hưởng đến thận của bạn – chẳng hạn như tăng huyết áp hoặc đái tháo đường – hay nếu bạn đang dùng thuốc có thể ảnh hưởng đến thận, bác sĩ cũng sẽ khuyên bạn thực hiện xét nghiệm định lượng creatinin máu.

Lưu ý và chuẩn bị đi xét nghiệm

Trước khi đi xét nghiệm, bạn cần tìm hiểu về một số điều cần làm trước khi xét nghiệm cũng như các loại thuốc đang dùng có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.

  • Cần phải lựa chọn địa chỉ uy tín, chất lượng trước khi đi xét nghiệm
  • Người bệnh tuyệt đối không được chủ quan, coi thường bệnh để rồi khi phát hiện, bệnh ở giai đoạn nặng do số lượng virus hoạt động mạnh thì sẽ rất khó khăn và gian nan trong quá trình điều trị
  • Nếu không may mắc phải, bạn cũng đừng quá lo lắng, hãy giữ cho mình một tinh thần lạc quan, vui vẻ thì quá trình điều trị mới đạt được hiệu quả cao. Bởi người ta có câu điều trị tâm bệnh là một quá trình điều trị gian nan.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm như:

 

  • Các loại thuốc có thành phần gây hại cho thận: aminoglycosides,…
  • Creatinin máu cũng có thể tăng tạm thời do chấn thương cơ hoặc có thể sẽ thấp đi trong khi mang thai

Ngoài ra, có một số lưu ý sau:

  • Đối với creatinin máu: Xét nghiệm được thực hiện trên huyết thanh.
  • Đối với creatinin niệu: Bệnh nhân được lấy bệnh phẩm 24h. Nếu lấy mẫu nước tiểu không chính xác thì kết quả xét nghiệm sẽ sai.
  • Đối với hệ số thanh thải của creatinin: Hệ số thanh thải của Creatinin được tính dựa theo nồng độ creatinin máu, độ tuổi và trọng lượng cơ thể cả bệnh nhân. Phương pháp này dễ thực hiện và có thể tiến hành tại nhà bệnh nhân mà không cần phải lấy nước tiểu 24h như các phương pháp khác.

Quy trình xét nghiệm

Trước khi tiến hành xét nghiệm bạn sẽ được bác sĩ dặn dò về ăn uống: có được ăn uống trước khi thực hiện xét nghiệm hay không? Hay nên làm gì và cần làm gì trước khi bắt đầu làm xét nghiệm.

Quy trình xét nghiệm Creatinin sẽ được tiến hành qua 4 bước như sau:

+ Bước 1:Lấy máu xét nghiệm

Bác sĩ sẽ bắt đầu lấy một lượng máu nhận định từ bệnh nhân cho vào một ống nhỏ để thực hiện cho quá trình xét nghiệm. Trong trường hợp cần phải chờ thời gian để tách riêng huyết thanh/ huyết thì máu cần phải được bảo quản trong tủ âm nhằm tác dụng hạn chế tối đa các phản ứng có thể xảy ra và đảm bảo một kết quả chính xác nhất khi xét nghiệm.

Vì vậy, cách tốt nhất để đảm bảo các chỉ số của máu và có kết quả chính xác là xét nghiệm càng sớm càng tốt.

+ Bước 2: Tiến hành xét nghiệm

Hiện nay, nhờ có các máy móc, công cụ y tế hiện đại nên quá trình nên tiến hành khá là nhanh chóng và thường sẽ có kết quả ngay

Nó giúp nhận ra được nồng độ Creatinin trong máu tăng giảm như thế nào qua các chỉ số và căn cứ vào đó để bác sĩ tiến hành kê đơn thuốc phù hợp nhất.

+ Bước 3: Phân tích kết quả xét nghiệm

Kết quả bình thường:

Người lớn:

–       Nam: 0.6-1.2 mg/dl hoặc 53-106 mol/l (đơn vị SI)

–       Nữ: 0.5-1.1 mg/dl hoặc 44-97 mol/l (đơn vị SI)

Người cao tuổi: giảm khối lượng cơ có thể khiến giảm nồng độ

  • Vị thành niên: 0.5-1.0 mg/dl
  • Trẻ em: 0.3-0.7 mg/dl
  • Trẻ nhỏ: 0.2-0.4 mg/dl
  • Trẻ sơ sinh: 0.3-1.2 mg/dl

Kết quả bất thường:

  • Tăng nồng độ creatinin: viêm cầu thận, viêm bể thận, hoại tử ống thận cấp tính, tắc nghẽn đường tiết niệu, giảm lưu lượng máu đến thận (sốc, mất nước, suy tim sung huyết, xơ vữa động mạch), tiểu đường căn nguyên do thận, sưng thận, tiêu cơ vân, chứng to đầu chi, chứng khổng lồ.
  • Giảm nồng độ creatinin: gây suy nhược, giảm khối lượng cơ (loạn dưỡng cơ bắp, suy cơ)

+ Bước 4: Từ kết quả phân tích đưa ra phương án điều trị thích hợp

Qua kết quả phân tích đánh giá từ xét nghiệm, bác sĩ sẽ đưa ra phương án điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân. Và một trong những yếu tố quan trọng góp phần hồi phục bệnh nhanh nhất chính là tinh thần của người bệnh: sự kiên nhẫn, kiên trì và phối hợp đúng với quá trình trị liệu của bác sĩ.

Với những bệnh nhân mà tình trạng thận đã bị nặng cần mổ hay tiến hành chạy thận thì nên thực hiện càng sớm càng tốt và bác sĩ sẽ đưa ra những lời khuyên, phương pháp để cải thiện tình trạng bệnh tốt hơn.

Ý nghĩa kết quả xét nghiệm Creatinin

Xét nghiệm Creatinin sẽ giúp người bệnh xác định và hiểu được tình trạng hoạt động thận của mình tốt hay xấu và cần chế độ ăn uống hay dùng thuốc như thế nào cho hợp lý. Người bệnh có thể biết thận mình đang ở mức bình thường hay bị suy thận. Vậy nên, xét nghiệm Creatinin có thể đánh giá được chức năng của thận.

Suy thận - Creatinin trong máu tăng do:

+ Nguồn gốc trước thận: như suy tim mất bù, mất nước, xuất huyết, hẹp động mạch thận, dùng thuốc lợi tiểu hay thuốc hạ áp.

+ Nguồn gốc tại thận: gồm tổn thương cầu thận (tăng huyết áp, đái tháo đường, thoái hóa thận dạng tinh bột, viêm cầu thận, lắng đọng IgA tại cầu thận); tổn thương ống thận (viêm thận, bể thận cấp hay mạn, sỏi thận, tăng acid uric máu, nhiễm độc thận).

+ Nguồn gốc sau thận: như sỏi thận, ung thư tiền liệt tuyến, các khối u bàng quang, khối u tử cung.

Creatinin trong máu giảm khi có thai, hòa loãng máu, suy dinh dưỡng nặng, hội chứng tuieets hormone ADH không thích hợp hay mắc các bệnh cơ gây teo mô cơ.

Creatinin niệu tăng khi:

+ Gắng sức thể lực

+ To đầu chi, chứng khổng lồ

+ Đái tháo đường

+ Nhiễm trùng

+ Suy giáp

Creatinin niệu giảm khi:

+ Cường giáp

+ Thiếu máu

+ Loạn dưỡng cơ, giảm khối cơ

+ Bệnh thận giai đoạn nặng

+ Bệnh lơxemi

+ Chế độ dinh dưỡng ăn chay

Chỉ số creatinin giúp chẩn đoán chính xác tình trạng hoạt động của thận. Việc xét nghiệm chỉ số này là cơ sở rất đáng tin cậy để xác định của thận còn hoạt động tốt hay không.

*Nội dung bình luận không được để trống và phải có ý nghĩa và không quá ngắn dưới 30 ký tự.

Bạn hãy xem lại nội dung câu hỏi trước khi gửi. Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu. Nội dung dài hơn 30 ký tự. Các thông tin về triệu chứng, thời gian phát bệnh, quá trình khám chữa trước đây (nếu có)... sẽ rất hữu ích cho bác sĩ.

Tiếp theo, vui lòng cung cấp thêm thông tin về bệnh nhân để bác sĩ có thể tư vấn cụ thểnhất.

Bạn vẫn có thể sửa lại nội dung câu hỏi trong vòng 1 giờ kể từ thời điểm gửi đi.

Bạn phải đăng kí là thành viên của hỏi bác sĩ.

*Họ tên không được để trống.
*Email không được để trống.
*Số điện thoại không được để trống.
*Điạ chỉ không được để trống.