180 Tổng các loại bệnh

Thiếu máu: Nguyên nhân, các triệu chứng và biện pháp phòng tránh

Định nghĩa về căn bệnh thiếu máu?

Thiếu máu là hiện tượng lượng hồng cầu trong cơ thể bị suy giảm, thấp hơn so với bình thường. Thiếu máu khiến cho lượng oxy đến các tế bào của cơ thể không được đáp ứng đầy đủ, khiến bạn cảm thấy mệt mỏi, khó chịu.

Trong trường hợp hồng cầu không chứa đủ hemoglobin cũng có thể sẽ xảy ra hiện tượng thiếu máu. Trong cơ thể, hemoglobin còn được gọi là huyết sắc tố. Nó là một loại protein, giàu sắt và có tác dụng giúp máu có màu đỏ. Hemoglobin đóng vai trò giúp các hồng cầu mang oxy từ phổi tới các phần còn lại cơ thể.

Thiếu máu là một căn bệnh cực kỳ nguy hiểm, cần phải chú ý. Bởi trường hợp thiếu máu nặng và kéo dài sẽ gây ảnh hưởng tới não, tới tim cũng như nhiều cơ quan khác của cơ thể. Trường hợp thiếu máu nặng, cấp bách có thể gây ảnh hưởng trực tiếp tới tính mạng con người.

Các triệu chứng phổ biến của bệnh thiếu máu

Hầu hết các trường hợp thiếu máu nhẹ đều không biểu hiện triệu chứng ra ngoài. Nếu như bệnh phát triển chậm thì có thể kèm theo các triệu chứng như:

  • Tâm trạng khó chịu, hay gắt gỏng
  • Khó tập trung để suy nghĩ
  • Đau nhức đầu
  • Cơ thể hay mệt mỏi, yếu ớt so với những lúc bình thường, nhất là khi tập thể dục

Trường hợp thiếu máu nặng hơn có thể xuất hiện các triệu chứng như:

  • Xuất hiện màu xanh trong lòng trắng mắt
  • Bị đau lưỡi
  • Các móng tay rất giòn
  • Rơi vào trạng thái khó thở
  • Màu da xanh xao, nhợt nhạt
  • Bị choáng váng khi đang ngồi xuống rồi đứng lên,...

Ngoài các dấu hiệu trên, thiếu máu còn có thể xuất hiện với các triệu chứng khác. Do vậy, nếu như bạn thấy cơ thể xuất hiện những triệu chứng lạ hoặc gặp bất kỳ vấn đề sức khỏe nào thì hãy nhanh chóng tới gặp bác sĩ để được hỗ trợ tư vấn và điều trị kịp thời.

Bệnh thiếu máu do nguyên nhân nào gây nên?

Thiếu máu do nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên, có thể kể đến các nguyên nhân như:

Do quá trình sản xuất máu tại xương bị suy giảm

Trong cơ thể người, có rất nhiều bộ phận giữ chức năng tạo ra hồng cầu. Nhưng hầu hết các hồng cầu của cơ thể được tạo ra từ phần tủy xương. Tủy xương là nơi để sản xuất ra hồng cầu, là phần mô mềm nằm ở ngay bên trong xương. Khi quá trình sản xuất hồng cầu tại tủy xương suy giảm sẽ khiến cho lượng hồng cầu suy giảm, gây nên hiện tượng thiếu máu.

Do nguyên nhân thiếu sắt, acid folic và vitamin B12

Như chúng ta biết, sắt, vitamin B12 và acid folic là các thành tố quan trọng để sản suất ra hồng cầu. Trong đó, thiếu sắt chủ yếu ở các đối tượng bị u chảy máu trĩ, giun móc, rong kinh,... Thiếu vitamin B12 gặp chủ yếu tại các đối tượng bị thiểu năng tuyến tụy, cắt đoạn hồi tràng, cắt đoạn dạ dày,... Còn thiếu acid folic thường gặp nhất ở các đối tượng hay sử dụng thuốc phòng ngừa thai, các đối tượng bị nghiện rượu,...

Do bị suy thận mạn

Suy thận là một bệnh lý dẫn đến tình trạng thiếu máu của cơ thể. Khi bị suy thận mạn sẽ khiến cho các tế bào cạnh cầu thận bị suy giảm. Từ đó, làm giảm thấp lượng Erythropoietin, gây nên tình trạng thiếu máu.

Ngoài ra, một số bệnh lý khác dẫn đến hiện tượng thiếu máu như viêm khớp dạng thấp mãn tính, viêm loét đại tràng, ung thư,...

Do di truyền

Các đối tượng có tiền sử gia đình mắc chứng thiếu máu di truyền thì nguy cơ mắc bệnh thiếu máu rất cao.

Thiếu máu do bị suy tủy xương

Tủy xương được coi là “nhà máy” sản xuất ra hầu hết lượng hồng cầu của cơ thể. Vì vậy, khi tế bào xương gặp vấn đề thì sẽ không thể sản xuất ra đủ lượng hồng cho cơ thể, gây nên hiện tượng thiếu máu. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy tủy xương chủ yếu là do bị nhiễm hóa chất, nhiễm trùng, nhiễm tia xạ hoặc cũng có thể do di truyền hoặc không thể tìm rõ nguyên nhân gây bệnh.

Do bị tán huyết miễn dịch

Đây là hiện tượng trong cơ thể xuất hiện các kháng thể bất thường chống lại sự tồn tại và sản xuất hồng cầu, khiến cho hồng cầu bị phá hủy hoặc khó khăn trong quá trình sản xuất. Khi lượng hồng cầu bị suy giảm đến một mức độ nhất định sẽ gây nên hiện tượng thiếu máu.

Do bị rối loạn đường ruột

Rối loạn đường ruột sẽ khiến cho ruột non hoạt động kém, ảnh hưởng đến quá trình hấp thu các chất dinh dưỡng để tái tạo, sản xuất hồng cầu. Do vậy dẫn đến hiện tượng thiếu máu.

Các vấn đề làm tăng nguy cơ bị thiếu máu

Dưới đây là một số vấn đề làm tăng nguy cơ bị thiếu máu:

  • Chế độ dinh dưỡng không hợp lý: Chế độ dinh dưỡng thiếu một số chất dinh dưỡng, trong đó chủ yếu là vitamin B12, sắt và acid folic sẽ gây ảnh hưởng đến quá trình sản xuất ra hồng cầu.
  • Đối tượng gặp một số căn bệnh mãn tính như suy gan, suy thận, ung thư,... Những tình trạng này sẽ dẫn đến sự suy giảm số lượng hồng cầu.
  • Chu kỳ kinh nguyệt: Thông thường, nữ giới có tỉ lệ bị thiếu máu nhiều hơn so với nam giới. Nguyên nhân là do chu kỳ kinh nguyệt khiến nữ giới mất đi một lượng hồng cầu nhất định
  • Phụ nữ mang thai: Trong giai đoạn mang thai, phụ nữ thường bị thiếu máu. Nguyên nhân là do lượng sắt được dữ trữ được sử dụng cho khối lượng máu tăng lên để cung cấp hemoglobin cho thai nhi
  • Một số yếu tố khác: như bị nhiễm trùng, nghiện rượu, sử dụng một số loại thuốc,... cũng có thể gây nên tình trạng thiếu máu

Những ảnh hưởng của bệnh thiếu máu

Thiếu máu có thể dẫn đến những vấn đề sau:

Cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi

Thiếu máu khiến cho cơ thể luôn luôn nằm trong trạng thái mệt mỏi, khó chịu. Từ đó, khiến bạn không còn năng lượng để làm việc, để hoạt động. Không những vậy, thiếu máu còn gây ảnh hưởng khả năng suy nghĩ, khả năng tập trung của bạn.

Gặp các vấn đề liên quan đến tim

Thiếu máu có thể dẫn đến tình trạng rối loạn nhịp tim, hoặc tim đập nhanh. Nguyên nhân là do trong điều kiện thiếu máu, tim của bạn phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu nhiều hơn nhằm bù đắp việc thiếu oxy ở trong máu. Nếu nư điều này xảy ra liên tục trong thời gian dài có thể dẫn đến suy tim xung huyết.

Tử vong

Đây là hậu quả nghiêm trọng nhất của bệnh thiếu máu. Mất máu quá nhiều sẽ rơi vào trạng thái mất máu trầm trọng, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của con người.

Bệnh thiếu máu được chuẩn đoán như thế nào?

Chuẩn đoán lâm sàng

Bác sĩ sẽ khám lâm sàng thông qua các triệu chứng mà bệnh nhân gặp phải như:

  • Da xanh xao, nhợt nhạt
  • Hoa mắt, chóng mặt, đau đầu
  • Phụ nữ có thể rơi vào tình trạng vô kinh
  • Dễ hồi hộp, tim đập nhanh
  • Mệt mỏi
  • Chán ăn

Khám cận lâm sàng

Kết quả khám lâm sàng có thể chưa xác định được bệnh nhân có bị thiếu máu hay không hoặc có xác định được nhưng không thể xác định được chính xác nguyên nhân gây nên bệnh thiếu máu là gì? Thiếu máu đang ở mức độ như thế nào? Do vậy, các bác sĩ sẽ thực hiện thêm các xét nghiệm để có được kết quả chuẩn đoán chính xác nhất.

Xét nghiệm máu sẽ giúp các bác sĩ có thể đánh giá được số lượng hồng cầu hiện có trong cơ thể người bệnh. Nếu số lượng hồng cầu ít hơn so với bình thường, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh thực hiện thêm các xét nghiệm khác để có thể tìm được nguyên nhân gây thiếu máu.

Kết quả của xét nghiệm thiếu máu giúp chuẩn đoán một số loại thiếu máu phổ biến trong hiện tượng thiếu máu, bao gồm:

  • Nồng độ  hemoglobin
  • Số lượng hồng cầu trong cơ thể
  • Số lượng của hồng cầu lưới
  • Nồng độ của các acid folic, vitamin B12, sắt và các chất dinh dưỡng khác

Điều trị bệnh thiếu máu như thế nào?

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây nên hiện tượng thiếu máu mà bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp với từng bệnh nhân, có thể là:

  • Truyền máu
  • Bổ sung cho cơ thể các viatmin B12, sắt, acid folic và các khoáng chất thiết yếu khác
  • Sử dụng Corticosteroid hoặc dùng các loại thuốc có tác dụng ức chế hệ miễn dịch của cơ thể
  • Dùng Erythropoietin và một số loại thuốc khác nhằm giúp tủy xương có thể tạo ra được nhiều tế bào hồng cầu hơn

Các biện pháp giúp phòng ngừa bệnh thiếu máu

Để có thể hạn chế và phòng ngừa nguy cơ bị thiếu máu, chúng ta cần phải:

  • Ăn uống khoa học, hợp vệ sinh. Trong khẩu phần ăn phải đảm bảo đầy đủ các chất dinh dưỡng và hợp khẩu vị để kích thích vị giác
  • Không nên sử dụng quá nhiều gia vị nhân tạo và dầu mỡ trong quá trình chế biến món ăn
  • Trong trường hợp chuẩn đoán bị thiếu máu, người bệnh nên bổ sung cho cơ thể nhiều loại thực phẩm chứa sắt như thịt bò, đậu lăng, các loại thịt đỏ,...; các thực phẩm chứa acid folic như trái cây, bánh mỳ, ngũ cốc, các loại đậu,...; các thực phẩm chứa nhiều vitamin B12 như các chế phẩm tử sữa, đậu nành,... Ngoài ra, nên bổ sung cho cơ thể nhiều vitamin C từ trái cây để giúp tăng khả năng hấp thụ sắt cho cơ thể
  • Cân bằng giữa thời gian làm việc và thời gian thư giản, nghỉ ngơi. Kết hợp với đó là nên thường xuyên luyện tập thể dục, thể thao để tăng cường sức khỏe
  • Thường xuyên theo dõi sức khỏe để phát hiện ra những triệu chứng lạ, các dấu hiệu nghi ngờ bệnh thiếu máu và đi gặp bác sĩ sớm để được điều trị
  • Phụ nữ trong giai đoạn mang thai và trong chu kỳ kinh nguyệt cần phải bổ sung cho cơ thể thêm sắt và các thực phẩm giúp bổ sung sắt cho cơ thể
  • Xây dựng thói quen khám định kỳ 6 tháng/ lần hoặc ít nhất là 1 năm/ lần để có thể phát hiện được bệnh

Thiếu máu có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, ngay từ bây giờ hãy xây dựng cho mình và gia đình một chế độ ăn uống hợp lý, đủ dinh dưỡng để có thể hạn chế được nguy cơ bị thiếu máu.

*Nội dung bình luận không được để trống và phải có ý nghĩa và không quá ngắn dưới 30 ký tự.

Bạn hãy xem lại nội dung câu hỏi trước khi gửi. Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu. Nội dung dài hơn 30 ký tự. Các thông tin về triệu chứng, thời gian phát bệnh, quá trình khám chữa trước đây (nếu có)... sẽ rất hữu ích cho bác sĩ.

Tiếp theo, vui lòng cung cấp thêm thông tin về bệnh nhân để bác sĩ có thể tư vấn cụ thểnhất.

Bạn vẫn có thể sửa lại nội dung câu hỏi trong vòng 1 giờ kể từ thời điểm gửi đi.

Bạn phải đăng kí là thành viên của hỏi bác sĩ.

*Họ tên không được để trống.
*Email không được để trống.
*Số điện thoại không được để trống.
*Điạ chỉ không được để trống.