208 Tổng các loại bệnh

Tắc tia sữa - Những dấu hiệu cần biết và biện pháp phòng tránh

Một số thông tin chung về tắc tia sữa

Tắc tia sữa là gì?

Tắc tia sữa là tình trạng sữa mẹ bị giữ lại bên trong các ống dẫn sữa ở bầu ngực, sữa vẫn tiết ra bình thường nhưng ống dẫn sữa hẹp lại khiến cho quá trình bú sữa của con gặp khó khắn cũng như gây đau cho mẹ.

Cơ chế tiết sữa của mẹ

  • Sữa mẹ bắt đầu được sản xuất từ quý thứ 2 của thai kỳ: gọi là sữa non
  • Sau khi em bé chào đời, rau thai bong ra, em bé bú mẹ sẽ kích thích cơ thể của mẹ sản xuất ra nhiều sữa hơn tương ứng với nhu cầu của con
  • Ở cơ thể người mẹ, sữa được sản xuất từ mô tuyến vú, mô tuyến vú có các thùy xếp theo hình nan hoa và tập trung về núm vú, sữa sẽ đổ từ các tiểu thùy về thùy, rồi chảy tới xoang chứa sữa và đi tới các ống sữa ở núm vú
  • Nếu trong lòng ống dẫn sữa bị hẹp lại, tại vị trí bị tắc sẽ xuất hiện những hòn cục do sữa đông kết. Nếu sữa mẹ vẫn được tiết ra, sự tắc nghẽn này khiến ống dẫn sữa trước chỗ bị tắc ngày càng căng giãn chèn lên các ống dẫn sữa khác

Những đối tượng bị tắc tia sữa sau sinh thường gặp

Sau khi sinh, tùy vào sức khỏe của mỗi người phụ nữ mà lượng sữa tiết ra được nhiều hay ít, có những người ra ít sữa phải bổ sung thêm nhiều thực phẩm nhưng cũng có người sữa tiết ra rất nhiều. Bên cạnh đó, một số mẹ còn bị tắc tia sữa không cho con vú được hoặc khi cho con bú sẽ bị đau. Dưới đây là một số đối tượng cụ thể thường hay mắc phải tình trạng này.

Tắc tia sữa ở phụ nữ khi đang cho con bú

  • Các mẹ sinh thường sẽ ít bị tắc hơn so với mẹ sinh mổ hoặc sinh con lần đầu
  • Tắc tia sữa khi đang cho con bú nếu không được chữa trị có thể kéo dài nhiều ngày không dứt
  • Mẹ bị tắc tia sữa vẫn có thể cho con bú được vì quá trình cho con bú sẽ giúp sữa được thoát bớt ra ngoài, hạn chế tình trạng căng tức khó chịu ở bầu vú
  • Ngược lại, nếu mẹ bị tắc tia sữa mà dừng cho bé bú trong thời gian này, chắc chắn là tình hình sẽ càng trầm trọng

Tắc tia sữa khi mang bầu

  • Hầu như tình trạng tắc tia sữa ở bà bầu khá hiếm gặp, nếu có thì có thể chỉ là tình trạng bầu ngực cương tức, khó chịu hơn vì tuyến sữa bắt đầu hoạt động mạnh hơn
  • Từ quý thứ 2 của thai kỳ trở đi, hiện tượng căng tức bầu ngực sẽ diễn ra thường xuyên, đòi hỏi mẹ phải sử dụng một loại áo ngực phù hợp hơn

Tắc tia sữa sau khi cai sữa cho con

  • Sau khi cho con ngừng bú mẹ, tuyến sữa cũng sẽ tiết sữa ít dần, nhưng một số trường hợp ít gặp tuyến sữa vẫn tiết nhiều gây ra ứ đọng và tắc tia sữa
  • Tuy nhiên, nếu mẹ cai sữa cho con đột ngột có thể gây ra tình trạng tắc sữa

Lý do tắc tia sữa sau sinh ngày càng phổ biến

Tỷ lệ các mẹ bị tắc sữa khi cho con bú ngày càng tăng cao với một số lý do như sau:

  • Tỷ lệ các mẹ sinh mổ ngày càng tăng cao mà đây lại là một trong những nguyên nhân điển hình dẫn đến tắc sữa ở mẹ sau khi sinh
  • Mẹ thường cai sữa cho bé rất sớm hoặc cho bé uống sữa công thức ngay từ những tháng đầu đời
  • Căng thẳng vì nuôi con, tâm lý chưa sẵn sàng làm mẹ, tác động từ những người xung quanh khiến mẹ luôn trong tình trạng stress nặng

Dấu hiệu nhận biết tắc sữa sớm ở mẹ sau sinh

Hiện tượng tắc tia sữa ở các mẹ sau sinh đang diễn ra ngày càng phổ biến nên dưới đây chúng tôi đã tổng hợp một số dấu hiệu để mọi người cùng tham khảo:

  • Một buổi sáng thức dậy mẹ bỗng thấy cơ thể mệt mỏi, buồn nôn, đau đầu, hơi sốt, nhưng dấu hiệu này cũng không chắc chắn rằng mẹ bị tắc sữa
  • Bầu ngực hơi căng và hơi tức một chút, cho con bú thấy sữa ra ít, con bú chưa no đã nhả ti mẹ, nhưng bầu vú vẫn căng, chưa bị xẹp
  • Khi bị tắc tia sữa ở mức độ trầm trọng hơn, mẹ bắt đầu cảm nhận rõ rệt cơn đau nhức ở hai bầu ngực, tắc sữa lúc này gây sốt và có thể đau lan đến nách hoặc tắc sữa có hạch ở nách
  • Ống dẫn sữa bị bít kín, sữa đông thành các cục nhỏ trong bầu ngực mà mẹ có thể cảm nhận được bằng tay, con bú không còn thấy ra sữa
  • Cơ thể người mẹ sốt cao, mệt mỏi, đầu vú ửng đỏ, sưng
  • Nếu không được chữa trị, người mẹ chuyển sang giai đoạn tắc tia sữa có mủ

Những nguyên nhân gây tắc tia sữa

Tắc tia sữa do sữa non ứ đọng

  • Sau sinh cho con bú quá muộn làm sữa non vốn dĩ đã rất đặc đông lại, bít kín đường đi của sữa trưởng thành trong ống dẫn sữa
  • Tình trạng sữa mẹ tiết ra nhiều nhưng mẹ cho con bú ít, thay đổi đột ngột tần suất cho bú cũng sẽ gây ứ đọng, tắc tia sữa
  • Nếu gặp hiện tượng này thì mẹ hãy cho bé bú càng sớm càng tốt sẽ giúp giải phóng lượng sữa non tránh gây tắc, ứ đọng tại ống sữa

Tắc tia sữa do mẹ chưa day đều bầu vú

  • Sau khi sinh, sữa bắt đầu tiết nhiều hơn khiến ống dẫn của mẹ chưa thích ứng kịp, gây ra hiện tượng tắc nghẽn
  • Nếu gặp trường hợp này thì mẹ chỉ dùng hai bàn tay xoa nhẹ nhàng bầu vú để ống dẫn được lưu thông, sữa xuống nhiều hơn

Tắc tia sữa do sữa còn thừa sau khi bé bú hoặc sau hút sữa

  • Bé mới sinh thường bú ít nên sữa đổ xuống sẽ bị thừa
  • Sau đó, lượng sữa này tiếp tục rỉ ra ngoài, các yếu tố ngoài môi trường sẽ làm sữa bị ôi, gây mất vệ sinh và làm ứ đọng đường ra của sữa ở đầu vú
  • Điều này cũng xảy ra khi mẹ dùng máy hút sữa mà chưa hút hết được sữa ra
  • Nếu gặp tình trạng này thì mẹ có thể dùng tay bóp nhẹ đầu vú để lượng sữa thừa còn lại được thoát ra ngoài, sau đó vệ sinh đầu vú sạch sẽ

Tắc tia sữa do mẹ thay đổi tần suất cho con bú

  • Làm cho lượng sữa vẫn tiết ra đều nhưng không được sử dụng, gây tắc ứ đường dẫn sữa

  • Giải pháp trong trường hợp này là mẹ hãy chịu khó cho con bú hơn, hoặc nếu không, mẹ hãy nhờ đến sự trợ giúp của máy hút sữa để ổn định lượng sữa tiêu thụ mỗi ngày
  • Can khí uất trệ, tức là tinh thần bị căng thẳng, stress khiến cho chức năng vận hóa của Tỳ vị bị ảnh hưởng, sữa bị ứ đọng rồi tắc nghẽn thì mẹ nên nghỉ ngơi, thư giãn và chơi đùa cùng con để tâm trạng được tốt hơn
  • Vị nhiệt ngưng trệ, nghĩa là ăn uống thất thường làm Tỳ vị bị tổn thương, Nhũ lạc mất tuyên thông khiến vú sưng đau
  • Cơ thể nhiễm độc tà, bao gồm nhiễm lạnh, cơ thể suy nhược gây bệnh cũng có thể là nguyên nhân gây tắc tia sữa

Biến chứng nguy hiểm do tắc tia sữa có thể gây ra

+ Mẹ bị tắc tia sữa có nguy cơ cao mắc áp xe vú, viêm tuyến vú, lâu dần trở thành các dải xơ hóa hay u xơ tuyến vú

  • Viêm tuyến vú: Bầu ngực tiếp tục sưng to và rất đau, sờ bầu ngực thấy có nhiều cục cứng, nặn sữa không ra, đầu vú sưng tấy
  • Áp xe vú: Gây đau, mưng mủ ở tuyến vú, đau tức dữ dội.
  • Hình thành các dải xơ hóa và u xơ tuyến vú: Do tắc tia sữa lâu ngày không được điều trị

+ Đa phần những mẹ bị tắc sữa đều cảm thấy căng tắc, sưng đau vùng ngực, thậm chí là sốt

+ Quá trình tiết sữa gặp nhiều ảnh hưởng, mẹ nếu không khắc phục sớm có thể dẫn đến tình trạng mất hẳn sữa

+ Tắc sữa là nguyên nhân khiến bé không đủ sữa để bú, lúc này mẹ sẽ rơi vào trạng thái căng thẳng, stress, áp lực từ phía người thân. Nếu không cẩn thận mẹ có thể bị trầm cảm sau sinh

+ Nếu không được bú sữa mẹ sức đề kháng của con sẽ kém đi rất nhiều, con chậm lớn, kém thông minh, thậm chí một số trường hợp khi bé sử dụng sữa ngoài bị dị ứng, sốc sữa, sặc sữa có thể dẫn đến tử vong

Giải pháp phòng tránh tắc tia sữa sau sinh

Tắc tia sữa có thể do rất nhiều nguyên nhân, không chỉ là những nguyên nhân liên quan đến các bệnh lý mà còn do sức hấp thụ của người mẹ hoặc có nhiều khi không biết nguyên nhân của hiện tượng tắc tia sữa. Dưới đây là một số những biện pháp phòng trách tắc tia sữa sau sinh mà các mẹ cũng như mọi người nên tham khảo để áp dụng tốt:

Hay bên cạnh đó, khi đã chữa khỏi hiện tượng tắc tia sữa ở mẹ nhưng không có biện pháp phòng tránh hiệu quả cũng có thể sẽ bị mắc lại nên mọi người cần lưu ý một số trường hợp sau:

  • Cho con bú mẹ ngay sau khi sinh, càng sớm càng tốt tránh tình trạng tắc sữa non. Khi cho bé bú hãy để “da kề da” giúp kích thích tuyến sữa của mẹ hoạt động tốt hơn
  • Cho con bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, cho bé bú bất cứ khi nào bé có nhu cầu chứ đừng bắt con phải bú mẹ theo một khung giờ cứng nhắc
  •  Chú ý đến tư thế bắt núm vú của con để đảm bảo con bú được nhiều sữa nhất và dễ nuốt nhất. Nếu trong một cữ con bú không hết, mẹ dùng máy hút sữa hoặc tay vắt sữa ra bình, bảo quản trong tủ lạnh
  • Luôn vệ sinh ngực sạch sẽ trước và sau khi bé ti hoặc dùng máy hút sữa nhất là phần đầu vú
  • Hãy để bé bú khoảng 20 phút mỗi bên để bé tận hưởng đủ chất béo, chất đạm có trong sữa cuối
  • Tắm dưới nước ấm ở vòi hoa sen, thường xuyên massage bầu vú theo vòng tròn, hướng ra đầu vú để đánh tan các cục sữa đông (nếu có)
  • Ăn uống đủ chất, uống đủ nước và vận động đều đặn
  • Không để bản thân gặp căng thẳng hay stress quá lâu
*Nội dung bình luận không được để trống và phải có ý nghĩa và không quá ngắn dưới 30 ký tự.

Bạn hãy xem lại nội dung câu hỏi trước khi gửi. Vui lòng sử dụng tiếng Việt có dấu. Nội dung dài hơn 30 ký tự. Các thông tin về triệu chứng, thời gian phát bệnh, quá trình khám chữa trước đây (nếu có)... sẽ rất hữu ích cho bác sĩ.

Tiếp theo, vui lòng cung cấp thêm thông tin về bệnh nhân để bác sĩ có thể tư vấn cụ thểnhất.

Bạn vẫn có thể sửa lại nội dung câu hỏi trong vòng 1 giờ kể từ thời điểm gửi đi.

Bạn phải đăng kí là thành viên của hỏi bác sĩ.

*Họ tên không được để trống.
*Email không được để trống.
*Số điện thoại không được để trống.
*Điạ chỉ không được để trống.